Η Ιστορία των Εφευρέσεων – Πούλμαν

images
Στα μέσα του 19ου αιώνα, υπήρχε κάποιος που αποφάσισε να φτιάξει ένα πολυτελές μεταφορικό μέσο.
Η σκέψη ήταν σωστή, καθώς το διαρκώς αυξανόμενο σιδηροδρομικό δίκτυο, αλλά και η έλλεψη τρένων που θα πρόσφεραν ανέσεις στους επιβάτες, συνιστούσαν μία μεγάλη ευκαιρία. Ο ιδρυτής του πούλμαν άδραξε αυτή την ευκαιρία και ίδρυσε την ομώνυμη εταιρεία, η οποία όμως τα επόμενα χρόνια θα γνώριζε και τις δύο όψεις του νομίσματος.

Ο Τζόρτζ Πούλμαν, ο άνθρωπος που δημιούργησε τα «Pullman sleeping cars» (σιδηροδρομικά βαγόνια, στα οποία παρέχονταν όλες οι ανέσεις – σήμερα το όνομά του έχει ταυτιστεί με τα άνετα λεωφορεία και τα Pullman seats στα πλοία), γεννήθηκε το 1831 στη Νέα Υόρκη. Το 1859 μετακόμισε στο Σικάγο, όπου αν και είχε μία επιτυχημένη καριέρα ως κατασκευαστής κτιρίων, εντούτοις ύστερα από ένα κουραστικό ολονύχτιο ταξίδι, αποφάσισε να φτιάξει τα δικά του πολυτελή τρένα.

Η πρώτη προσπάθειά του απέτυχε αφού τα βαγόνια του ήταν αρκετά μεγάλα για τους σιδηροδρομικούς σταθμούς και τις γέφυρες. Όμως, το 1865, κατάφερε να γίνει διάσημος σε όλη τη χώρα, όταν ένα από τα πολυτελή βαγόνια του ήταν προσαρτημένο στο τρένο που μετέφερε τη σωρό του Αβραάμ Λίνκολν. Δύο χρόνια αργότερα, σε ηλικία 36 ετών, ίδρυσε την «Pullman Palace Car Company», με αντικείμενο την παραγωγή πολυτελών βαγονιών προς μίσθωση σε σιδηροδρομικές εταιρίες.

Κάθε βαγόνι διέθετε σαλόνι όπου σερβίρονταν γκουρμέ φαγητά της ώρας, πολυελαίους, ηλεκτρικό φωτισμό, δερμάτινα καθίσματα και άνετα κρεβάτια. Καθώς το σιδηροδρομικό δίκτυο επεκτεινόνταν, ταυτόχρονα μεγάλωνε η επιθυμία τω ανθρώπων να ταξιδέψουν με ένα από τα πολυτελή αυτά βαγόνια, παρόλο που ήταν πέντε φορές πιο ακριβά από τα απλά τρένα.

Αργότερα, ο πάμπλουτος πια επιχειρηματίας αγόρασε μία τεράστια έκταση στο Σικάγο, όπου έχτισε για τους υπαλλήλους του μία πόλη – πρότυπο, που έφερε το όνομά του. Σε σύγκριση με άλλες εργατικές συνοικίες της περιοχής, η κοινότητα του ήταν σαφώς πιο αναβαθμισμένη, με ωραία σπίτια, πάρκα, με χώρους για περπάτημα και καθαρό περιβάλλον. Μέχρι το 1893 ο πληθυσμός της έφθασε τους 12000 από τους οποίους οι μισοί ήταν εργαζόμενοι και οι υπόλοιποι μέλη των οικογενειών τους.

Σύντομα όμως  διαπιστώθηκε ότι η πόλη Πούλμαν απείχε πολύ από το να ήταν πρότυπο. Όλη η εξουσία ήτα στα χέρια ενός ατόμου, του δημιουργού της, που κανόνιζε ποια βιβλία θα είχε η βιβλιοθήκη, ποια καταστήματα θα υπήρχαν, ποιες παραστάσεις θα παίζονταν στο θέατρο κτλ. Συν τοις άλλοις, το αλκοόλ απαγορευόταν, με αποτέλεσμα πολλοί να βγαίνουν κρυφά από την πόλη για να πιουν, ενώ είχαν προσληφθεί άτομα για να ενημερώνουν τον ιδρυτή για τυχόν ανάρμοστες συμπεριφορές.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν το 1894 όταν η κακή κατάσταση της οικονομίας ανάγκασε τον Πούλμαν να μειώσει τους μισθούς κατα 30%, χωρίς όμως να μειώσει το ενοίκιο (όλα τα σπίτια ενοικιάζονταν αφού απαγορεύονταν η αγορά τους). Όταν μία επιτροπή πήγε να τον συναντήσει, αυτός δεν τους δέχτηκε καν, ενώ την επόμενη μέρα τους απέλυσε. Οι εργάτες κήρυξαν απεργία, αποκλείοντας τις σιδηροδρομικές γραμμές και ουσιαστικά αποκόβοντας το Σικάγο.

Η κατάσταση εκτραχύνθηκε όταν η κυβέρνηση έστειλε στρατό, με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν σοβαρές συμπλοκές που οδήγησαν στον θάνατο αρκετών εργατών. Μετά από πέντε ημέρες, ο στρατός επιβλήθηκε και η απεργία έληξε, όμως η αδιάλλακτη στάση του Πούλμαν είχε αμαυρώσει τη φήμη του. Σαν να μην έφταναν αυτά, η Πολιτεία τον μήνυσε για την οικονομική ασφυξία στην οποία είχε οδηγήσει τους εργαζομένους και του αφαίρεσε το δικαίωμα να νοικιάζει τη γη. Σύντομα, η εικόνα της πόλης άλλαξε, αφού πολλοί αγόρασαν τα σπίτια και τα ανακαίνισαν για να μην μοιάζουν με τα υπόλοιπα.

Ο Τζορτζ Πούλμαν πέθανε απογοητευμένος το 1897 και υπό το φόβο βεβήλωσης, ετάφη νύχτα και σε βάθος τριών μέτρων, ενώ το φέρετρο του καλύφθηκε με άσφαλτο και με οχτώ πελώριες σιδηρόβεργες. Λίγα χρόνια αργότερα, η διάδοση του αυτοκινήτου θα περιόριζε σιγά σιγά την ανάγκη για μετακινήσεις με τρένο, ωθώντας σε οικονομικό μαρασμό την επιχείρησή του, η οποία τελικά έκλεισε το 1957.

 

Επιμέλεια: Ευτυχίδη Ρωξάνη

Πηγή: Πρωτοπαπαδάκης, Ι (2008), «Ποιος Γελάει Τώρα; Άγνωστες ιστορίες πίσω από εφευρέσεις που άλλαξαν τη ζωή μας», Αθήνα Παπασωτηρίου

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *